Wetenschap & technologie

Paboconferentie zaakvakken 2016

8-2-2016

 

Toekomst van de zaakvakken

8e gezamenlijke zaakvakconferentie voor pabodocenten aardrijkskunde, geschiedenis, natuurwetenschappen en techniek

 

Keynotes en workshops

Keynote 1

Leren over de toekomst?

Tine Béneker (Ass. prof. Geocommunicatie (UU) en lector Vakdidactiek AK (Fontys Tilburg)

In de discussie over toekomstbestendig onderwijs (onderwijsraad, onderwijs #2032) staat de toekomst niet ter discussie. Sterker nog… we moeten onze kinderen en jongeren van jongs af aan voorbereiden op die ene toekomst, met een flexibele arbeidsmarkt, sterke technologisering en individualisering. Dus veel aandacht voor generieke vaardigheden waarmee je je voortdurend kunt aanpassen. Over ‘de toekomst’ praten we met kinderen en jongeren alleen als het individuele keuzes betreft zoals vervolgonderwijs. In Futures Education wordt daar heel anders over gedacht. Daar is aandacht voor angst en hoop in een individuele toekomst en een toekomst van de samenleving of de wereld, voor het verbeelden van verschillende toekomsten en voor het afwegen van gewenste en verwachte toekomsten. Met als ambitieus doel jongeren niet alleen voor te bereiden op de toekomst maar hen uit te rusten om een toekomst te kunnen creëren waarin zij zelf willen leven. Wat heeft Futures Education ons te bieden?

Keynote 2

Gevolgen van vakkenintegratie voor de inrichting en didactiek van het zaakvakonderwijs

Anje Ros (Fontys Lector Kind en Educatie)

Het advies van Platform Onderwijs 2032 geeft de richting aan wat voor leerlingen in de toekomst belangrijk is om te leren. We zien enerzijds een grotere nadruk op persoonsvorming, burgerschap en 21st century skills, die vooral tijdens de zaakvakken aan bod zullen komen. Anderzijds zien we een grotere mate van vakkenintegratie. Wat betekent dit voor de inrichting en didactiek van het zaakvakonderwjs? Ik zal met jullie verkennen hoe het leren van leerlingen, waarin deze doelen worden geïntegreerd vorm kan krijgen, welke rol kernconcepten mogelijk kunnen spelen, welke leerstrategieën van leerlingen belangrijk zijn en wat dit betekent voor de rol van leraar. Ten slotte ga ik in op de betekenis voor het opleidingscurriculum van de pabo en voor pabodocenten.

Workshops Ronde 1

1A. Vakinhoudelijke consequenties van maatschappelijke ontwikkelingen

Henk Oosterling (Filosoof; ecosofie)

We leven in een participatiesamenleving waarin we leerlingen en daarmee docenten moeten voorbereiden op een wereld die volgens de 21st century skills allerlei vaardigheden of skills vraagt die nog niet in de huidige curricula zijn doorgevoerd. Daarachter schuilt een mensbeeld en een maatschappijbeeld dat onze educatieve en pedagogische taken stuurt. In dat mensbeeld staan relaties centraal en vormen feedbackloops de basis van in sociale interacties en economische transacties. Dit vergt een discours omslag die ook vakinhoudelijke consequenties heeft.

1B. 32 lessen voor de toekomst

Gerben de Vries (Docent Marnix Academie, Utrecht)

Wat heeft de samenleving in de 21e eeuw nodig? Wat kan de bijdrage van het onderwijs zijn? Wat betekent dat voor leerkrachten en docenten?
21st century skills zijn 'hot'. En wie de bronnen en kernboodschap van deze 'skills' scherp analyseert, ziet vooral Silicon Valley en de arbeidsmarkt. Dat is logisch als je bedenkt dat de hype rond die skills vooral tijdens en door de economische crisis van het vorige decennium is ontstaan. De vraag is, in hoeverre we daar als samenleving op langere termijn iets aan hebben. In het rapport van de Unesco commissie Delors, The treasure within, (Unesco 1996) wordt de grote uitdaging van het onderwijs in de 21e eeuw omschreven als 'learning to live together'. In het eindadvies van het platform onderwijs2032, 'ons onderwijs 2032', is hier expliciet aandacht voor. Tijdens de workshop gaan we in gesprek hierover, mede aan de hand van een Unesco competentieprofiel. We bespreken mogelijke consequenties voor onszelf en ons onderwijs. Zo mogelijk passen we die voorbeeldmatig toe.

1C. Ontwerpen en maken met digitale media

Petra Jansen (Docent Marnix Academie, Utrecht)

Digitale geletterdheid is een van de 21st century skills. In Engeland is programmeren verplicht in het basisonderwijs. Vanuit Amerika is makereducation overgewaaid naar Nederland. Maar welke mogelijkheden zijn er om met digitale media te ontwerpen en maken? In deze workshop maakt u kennis met diverse laagdrempelige voorbeelden. U gaat zelf aan de slag met MakeyMakey, LittleBits en Scratch (programmeren).

1D. Waterbeheer

Nina Lambalk (Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier)

Het klimaat verandert. Dat heeft grote gevolgen, zoals stijging van de zeespiegel, clusterbuien, bodemdaling en droogte. Hoe houden we het water achter stevige dijken, voeren we het overtollige water op de juiste manier af en bewaren we het voor droge periodes? Hoe zorgen we voor schoon oppervlaktewater en voldoende drinkwater? Deze vragen rondom waterbeheer worden steeds belangrijker. De jonge generaties krijgen in de toekomst steeds vaker te maken met de impact van klimaatverandering. Het is daarom belangrijk om te weten wat ze zelf kunnen doen bij bijvoorbeeld een overstroming. Om deze thema's goed over te brengen en discussies met hun te voeren moeten leerkrachten en docenten in spe ook goed worden voorbereid! Reden voor Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier om goede maar ook op de leerling toegesneden gastlessen te geven. Deze zijn enkele jaren geleden ontwikkeld. Verder is Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier bezig om naast gastlessen voor leerlingen ook een gastles te ontwikkelen voor pabostudenten en leraren in spé. We laten graag aan jullie zien wat er is gemaakt en nemen graag jullie kennis en ervaring mee in het maken van deze nieuwe gastdocentles.

Workshops Ronde 2

2A. Onderzoekende pabo's

Symen van de Zee (Lector W&T, Saxion Deventer)

Van lerarenopleidingen basisonderwijs wordt verwacht dat ze studenten inleiden in de wereld van Wetenschap en Technologie. Maar hoe doe je dat precies?
In deze werk- en denkwinkel presenteren we een evidence-geïnformeerd ontwerpmodel voor onderwijs in W&T. De verschillende fasen in dit model en de bijbehorende ontwerpcriteria illustreren we aan de hand van voorbeelden vanuit verschillende opleidingspraktijken.

2B. Taalonderwijs en geschiedenis

Ron Meyer (Hogeschooldocent WO, Kath. Pabo Zwolle) en Hugo van de Ende (Hogeschooldocent Taal/Jeugdliteratuur, Kath. Pabo Zwolle)

Nieuwsgierigheid, probleemoplossend vermogen, kritisch denken, samenwerken, communicatie….allemaal 21st century skills. Maar hoe past dit bij het goed leren doorzien van teksten bij het hedendaags taalonderwijs en hoe bij de manier waarop de leerlingen bezig zijn met geschiedenis?
"Toekomstgericht onderwijs bestaat uit een curriculum waarin leerlingen een vaste basis aan kennis en vaardigheden opdoen waarmee ze vakoverstijgend leren denken en werken" zo is te lezen op de site van onsonderwijs2032.
Vanuit dit perspectief en gestimuleerd door vakspecifieke vragen binnen taal- en geschiedenisonderwijs willen we jullie laten zien hoe studenten op de KPZ leren denken over geschiedenisonderwijs en tekstbegrip en nodigen we je uit om met ons mee te werken aan een andere vakoverstijgende aanpak van teksten.

2C. Geo Future School

Joop van der Schee (Hoogleraar vakdidactiek Aardrijkskunde UU/VU/KNAG)

In de Geo Future School onderzoeken leerlingen de wereld om hen heen. Het gaat om vakoverstijgend onderwijs waarin thema's als water, energie, voedsel en duurzaamheid centraal staan. Het onderwijs vindt plaats samen met bedrijven en instellingen. Niet alleen geschikt voor het voortgezet onderwijs, maar ook voor het basisonderwijs. Voor sommige scholen is de Geo Future School nieuw, voor andere scholen is het voortbouwen op dat wat al gedaan wordt. In deze workshop voorbeelden en een gesprek over het waarom, wat en hoe van toekomstgericht onderwijs. Welkom om mee te denken.