Wetenschapsknooppunten

1-10-2015

 

​​​​​​​​LogoWetenschapknooppunten.pngEen wetenschapsknooppunt is een samenwerkingsverband tussen verschillende basisscholen en een (of meer) universiteit(en). Vaak is ook een pabo bij het knooppunt betrokken. Doel is kinderen enthousiast te maken voor​​ de wetenschap, door kennis uit te wisselen. Er zijn negen van deze knooppunten in Nederland.
Sommige wetenschapsknooppunten hebben eveneens de rol van kenniscentrum voor een bepaalde regio op zich genomen.

De wetenschapsknooppunten komen voort uit het Orion-programma, dat het Platform Bèta Techniek tussen 2009 en 2012 heeft uitgevoerd. Universiteiten konden toen met overheids-subsidie zo'n knooppunt opzetten. De knooppunten krijgen subsidie van het Platform Bèta Techniek en van de Koninklijke Nederlandse Academie van Wetenschappen (KNAW). Kijk voor meer informatie over wetenschapsknooppunten in het algemeen op www.wetenschapsknooppunten.nl.

​Wetenschapsknooppunt Noord-​Nederland (WKNN)

De Rijksuniversiteit Groningen (RUG) en de Hanzehogeschool Groningen hebben in 2010 samen het Wetenschapsknooppunt Noord-Nederland opgericht om kinderen in het basisonderwijs te laten kennismaken met en enthousiast te maken voor wetenschappelijke activiteiten. Er zijn diverse activiteiten met een wetenschappelijk karakter voor basisscholen, zoals de kinderuniversiteit, het universiteitsmuseum en de Magneet. Doel is deze activiteiten te verbinden met het doel van de school zelf, namelijk het verzorgen van effectief onderwijs op het gebied van wetenschap en techniek. Een rijke leeromgeving voor kinderen vergroot de belangstelling en het enthousiasme voor wetenschap. Of dat ook zo werkt wordt onderzocht in een parallel lopend onderzoek naar het effect van deelname van de school aan het Wetenschapsknooppunt.Het wetenschapsknooppunt biedt verder eigen lesmaterialen en een overzicht van andere lesmaterialen.

Website wetenschapsknooppunt WKNN

​Twente Academy Young (Enschede)

Dit wetenschapsknooppunt wil zorgen voor de verbinding tussen het basisonderwijs en de wereld van wetenschap en technologie. Samen met basisscholen en andere partners organiseert Twente Academy Young activiteiten en doet onderzoek om de kennis en houding ten opzichte van wetenschap en techniek bij 4-14-jarige leerlingen te verbeteren. Verder draagt men bij aan de professionalisering van basisonderwijsleerkrachten in Wetenschap, Techniek en Talentbevordering. In veel projecten wordt gekozen voor het inhoudelijk thema: 'duurzaamheid'.

Een van de activiteiten is het Kinder Science en Techniek café: Zabuki. In navolging van Deventer is het café in Enschede opgericht door Universiteit Twente, Saxion Enschede en de Gemeente Enschede. Nieuwsgierige kinderen van 7 tot en met 12 jaar (groep 5-8) kunnen bij Zabuki op een leuke en interactieve manier in contact komen met de verrassende wereld van wetenschap en techniek aan de hand van kindercolleges en ontdekkingstochten. Ze worden daarbij geïnspireerd en begeleid door wetenschappers (in de ruimste betekenis van het woord).

Twente Academy Young zet PAL's (Persoonlijk Assistent Leraren) in op basisscholen. De PAL op school is vergelijkbaar met de student-assistent op de universiteit. Een PAL kan een leerkracht op school op diverse manieren ondersteunen: bij practica, excursies, werkstukken, proefwerken, in de les en na de les. PAL's zijn naast rekenen, taal en bèta ook inzetbaar op andere vakgebieden. Zij kunnen leerkrachten inhoudelijk helpen met het opzetten van activiteiten met betrekking tot wetenschap en techniek.

Dit wetenschapsknooppunt doet ook onderzoek omtrent W&T en onderzoekend en ontwerpend leren. Zo is er onder andere onderzoek uitgevoerd naar attitude en –naar onderzoekend en ontwerpend leren aan de hand van een computersimulatie.

Website Twente Academy Young

​Wetenschapsknooppunt Wageningen University (WKWU)

In ontwikkelgroepen werken leerkrachten, p​abo-studenten en wetenschappers samen aan lesprogramma's voor de groepen 6, 7 en 8 van het basisonderwijs. De lesprogramma's – rondom onderzoeksthema's van Wageningen UR – dagen de kinderen uit om zelf creatief en onderzoekend te denken en brengen de wereld van wetenschap en basisonderwijs bij elkaar. Ze gaan over actuele thema's variërend van zout tot thee en duurzaamheid. In alle activiteiten en lessen staat de didactiek van onderzoekend leren centraal.

Het knooppunt biedt verder de mogelijkheid om vragen te stellen aan wetenschappers via e-mail, er is een kinderuniversiteit, en voor groep 6, 7 en 8 van het basisonderwijs worden Junior Science Labs georganiseerd. 

Website wetenschapsknooppunt WKWU 

​Wetenschapsknooppunt Radboud Universiteit Nijmegen (WKRU)

Binnen het Wetenschapsknooppunt Radboud Universiteit (WKRU) werken onderzoekers van de Radboud Universiteit Nijmegen samen met pabostudenten en -docenten van de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen en leraren van het basisonderwijs en de onderbouw van het voortgezet onderwijs samen. Het doel is om wetenschappelijke kennis toegankelijk te maken voor het basisonderwijs en de onderbouw van het voortgezet onderwijs. Het WKRU wil met haar activiteiten en materialen de onderzoekende houding van zowel kinderen, pabostudenten als leraren bevorderen.

Naast professionalisering van leraren basisonderwijs zijn er enkele boeken verschenen in een reeks 'Wetenschappelijke doorbraken de klas in!' met als titels: Angst, Grafeen en Denkbeelden over het begin; DNA, Gedrag en Infecties onder de loep; Waarnemen en bewegen, Onder invloed en Gevaarlijke ideeën.

Website wetenschapsknooppunt WKRU

Vanuit Talentenkracht wordt ook gewerkt aan de website www.samenonderzoeken.nl. Deze website biedt verschillende bronnen ter inspiratie om in de klas aan de slag te gaan met onderzoekend leren. Zo staan er uitgewerkte lessenseries met videomateriaal voor de onderbouw en de bovenbouw van het po. Ook zijn er instrumenten beschikbaar om inzicht te krijgen in de W&T-vaardigheden van de leerlingen, en in de stand van zaken van het W&T-onderwijs op school.

Website samenonderzoeken.nl

​Wetenschapsknooppunt Universiteit Utrecht

Onder de titel "Samen werken aan wetenschap in de klas" wil dit wetenschapsknooppunt hèt loket zijn voor voortgezet onderwijs, basisonderwijs en het wetenschappelijk onderwijs. Het verbindt scholen, lerarenopleidingen, universiteitsmuseum en wetenschappers met elkaar. Door samen te werken wordt talentenontwikkeling in het onderwijs gestimuleerd, wordt wetenschappelijk onderzoek toegankelijker voor het onderwijs en ontstaat er meer wetenschapscommunicatie gericht op het onderwijs.

In een aantal videofragmenten op YouTube zijn belangrijke elementen van wetenschap en techniek/ technologie zoals onderzoeken en ontwerpen uiteengezet. Leerlingen in het onderwijs stellen spannende vragen om de wereld te ontdekken en te begrijpen. Wetenschappers ook, want wetenschap is georganiseerde nieuwsgierigheid.

Dit knooppunt biedt een W&T-academie voor nascholing van leraren en gastlessen van wetenschappers. Verder is er een Summerschool junior speciaal voor nieuwsgierige kinderen die in groep 5, 6, 7 of 8 zitten. Terwijl ouders aan het werk zijn, gaan kinderen in de zomervakantie op onderzoek in de wetenschap.

Website wetenschapsknooppunt UU

​Wetenschapsknooppunt Universiteit Amsterdam (WKA)

Dit knooppunt laat vragen van kinderen door studenten van de Universitaire Pabo van Amsterdam (UPvA) ombouwen naar lessen en lessenseries. Wetenschappers worden actief betrokken bij die ontwikkeling. Bovendien is het wetenschapsknooppunt een plek waar leerkrachten hun expertise delen, een loket voor alle vragen over W&T in de klas. Er is een blog van studenten van de universitaire pabo met uitgevoerde lessen en evaluaties voor zowel natuur en techniek, geschiedenis en aardrijkskunde. Ook zijn er videofragmenten op YouTube.

Website wetenschapsknooppunt WKA

​Wetenschapsknooppunt Zuid-Holland (WKZH)

In het WKZH werken de universiteiten van Leiden, Delft en Rotterdam samen. Ze bieden onder andere trainingen in W&T voor leraren. Verder is er het Erasmus Junior Pakket met activiteiten op het gebied van wetenschap en onderzoekend leren voor reguliere basisschoolklassen (groep 7/8) en hun leraren.
Dit knooppunt biedt een praktische leidraad Onderzoekend en ontwerpend leren voor het onderwijs waarin leerlingen vanuit verwondering en vragen op zoek gaan naar antwoorden en oplossingen.

Website wetenschapsknooppunt WKZH

​Wetenschapsknooppunt Brabant (WKB)

Het Wetenschapsknooppunt Brabant is een gecombineerd programma van Tilburg University en TU/e Junior (Technische Universiteit Eindhoven). Dit programma biedt kinderen en jongeren de kans te ontdekken, onderzoeken en ontwerpen en laat hen in aanraking komen met wetenschap in de breedste zin van het woord. Het Wetenschapsknooppunt Brabant wil dit doel bereiken door activiteiten voor kinderen en jongeren te organiseren, professionalisering van leraren en organisaties te realiseren  en het duurzaam verbreden van de infrastructuur op dit gebied in Brabant.

Een van de initiatieven is de Kinderkennisbank, een platform waarop kinderen, ouders en docenten informatie vinden over diverse wetenschappelijke thema's. Daarnaast zijn er oefeningen voor kinderen en kunnen zij zelf op onderzoek uit gaan. Wetenschap in de klas wordt bevorderd door het aanbieden van diverse lesmaterialen aan docenten, een voorbeeld hiervan is filosofie. De website Kinder kennisbank biedt informatie om op onderzoek uit te gaan, op dit moment nog alleen over het vak filosofie.

Verder is er een kinderuniversiteit voor groep 6 t/m 8 op de universiteit Tilburg en Eindhoven met colleges van professoren en wetenschappers.

TU/e Junior heeft regionaal haar krachten gebundeld met onder andere Fontys Hogescholen, Summa College, Korein Groep en Hogeschool de Kempel door gezamenlijk deel te nemen aan sCoolscience. Hierin streeft men ernaar om samenhang aan te brengen in het wetenschap- en technologie-aanbod in de regio.

Website van Tilburg university

​ ​

​Wetenschapsknooppunt Universiteit Maastricht (WUM)

Het WUM maakt zich sinds 2010 sterk voor de ontwikkeling van kennis en kunde op het gebied van wetenschap en techniek binnen het primair onderwijs. Via het WUM hebben geïnteresseerden en belanghebbenden een ingang naar de vakinhoudelijke en onderwijs​kundige kennis en kunde van de Universiteit Maastricht.

Een belangrijk onderdeel is het Kidzcollege​, oftewel de Kinderuniversiteit. Deze biedt colleges aan voor kinderen uit de groepen 8 in de regio. In deze colleges komen kinderen op een laagdrempelige en boeiende manier in aanraking met wetenschap.

Ook kunnen kinderen op de website hun eigen 'wetenschapsvragen' stellen, die vervolgens beantwoord worden door studenten van de Nieuwste Pabo, en studenten en medewerkers van de Universiteit Maastricht.

Website van wetenschapsknooppunt WUM​